Selecteer een pagina

Return on Equity (ROE), Return on Investment (ROI) en Return on Assets (ROA) zijn enkele van de vele rendementsbegrippen die in de praktijk worden gehanteerd. Het gemeenschappelijke van deze begrippen is dat het rendementsbegrippen zijn die allemaal een verhouding aangeven tussen een resultaat en een daarvoor benodigde vermogen; in formule:

Formule:

resultaat

Rendement

=

vermogen

Het verschil in de verschillende formules heeft betrekking op:

1. welk resultaat wordt voor de teller gebruikt? Betreft het resultaat bijvoorbeeld een bruto of een netto getal? Daarnaast wordt 2. de noemer verschillend ingevuld. Hierbij speelt welk geïnvesteerd bedrag, van toepassing is, bijvoorbeeld het eigen vermogen of het totale vermogen.

1. Welk resultaat wordt gebruikt?
Uitgaande van de winst- en verliesrekening is het eerste resultaatsbegrip het bedrijfsresultaat (ook wel EBIT of operationeel resultaat). Van dit resultaat komt een deel toe aan de verschaffers van het vreemd vermogen, de zg. rente. Hierdoor blijft de winst voor belasting over. De winst na belasting komt vervolgens toe aan de verschaffers van het eigen vermogen. Voor het resultaatsbegrip in de Return on Equity (ROE) formule wordt gewoonlijk de winst na belasting gebruikt.

Voor een ander resultaatsbegrip bedrijfsresultaat (of EBIT of operationeel resultaat) heeft het geen zin om dit aan het eigen vermogen te relateren. Deze begrippen bestaan, in tegenstelling tot de winst na belasting, nog uit rente en belasting en dit hangt met het totale vermogen samen. Dit rendement komt aan beide vermogenverschaffers (eigen en vreemd vermogen) toe. Rendementsbegrippen die deze resultaatsbegrippen hanteren, gebruiken in de noemen een totaal vermogen (zoals RTV of ROI en ROA).

2. Welk vermogen wordt gebruikt?
Het verschil tussen enerzijds RTV/ROA en ROI/ROCE/RONA anderzijds zit in het gebruik van het begrip ‘vermogen’. RTV/ROA maken gebruik van het totale vermogen (de z.g. lange balans waarbij alle activa en passiva worden meegerekend). ROI/ROCE/RONA maken gebruik van de verkorte balans (het verkorte balanstotaal is het bedrag waarover de vermogensverschaffers een vergoeding eisen, onderdelen als niet-rentedragende vlottende activa en passiva worden hierbij niet meegerekend, de korte activa en passiva worden gesaldeerd tot werkkapitaal). Het balanstotaal kan daardoor verschillen.

Het verschil tussen RTV en ROA zit enerzijds in de herkomst van het vermogen bij RTV (de totale passiva kant op de balans) en anderzijds in de vastlegging in activa (de totale activa kant op de balans) bij ROA. In de kern zijn deze bedragen gelijk. De ROI, ROCE en RONA zijn kengetallen die in principe hetzelfde effect in het bedrijf meten. Van deze identieke begrippen is de ROCE de oorspronkelijke Britse variant. Ook het verschil tussen ROCE en ROIC wordt gevormd door te denken in de actief kant (wat is aan het werk gezet; ROCE) versus het kijken naar de passiefkant (hoeveel vermogen is ingezet; ROIC).

Een andere complicatie in de gebruikte termen zit in het begrip ‘belasting’. Bij ROE wordt de winst na belasting genomen. De andere rendementsbegrippen baseren het rendement veelal op het totale vermogen. In veel gevallen is het logisch om aan te sluiten bij het bedrijfsresultaat en dat is het winstbegrip voor belastingen (en rente natuurlijk). Als je echter die rendementen na belasting zou willen meten is er een complicatie: hoe zit het met de belasting over deze rente? Deze belasting wordt immers niet in de onderneming geheven maar bij de verschaffer van het vreemd vermogen, buiten de onderneming. Daarom wordt gebruikt gemaakt van de term NOPAT. De NOPAT (netto operational profit after tax) meet het bedrijfsresultaat (of EBIT of operationeel resultaat) voor winst plus rente maar na belasting. Daarmee is het een (soort van fictief) EBIT na belasting. Het effect op het bedrijfsresultaat van alle belastingcomponenten (die zowel in de organisatie op het eigen vermogen als buiten de organisatie op het lang vreemd vermogen) worden daarmee meegewogen.

Hieronder volgen een aantal veelvoorkomende rendementsbegrippen.